Nielegalne prowadzenie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, czyli tzw. samowola budowlana, pociąga za sobą poważne konsekwencje prawne, obejmujące zarówno odpowiedzialność karną, jak i wykroczeniową. Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, samowolą budowlaną jest wykonywanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, wbrew jego warunkom, bez wymaganego zgłoszenia albo sprzecznie z dokonanym zgłoszeniem.
Na gruncie Kodeksu karnego, art. 90 § 1 penalizuje wykonanie lub polecanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia lub wbrew jego warunkom, jeżeli sprawca naraża tym ludzi na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu – grozi wtedy kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (art. 90 § 2). Odpowiedzialność karną ponoszą wszyscy uczestnicy procesu budowlanego w stopniu zależnym od ich roli i stopnia zaangażowania: inwestor, który decyduje o realizacji prac; projektant, odpowiadający za prawidłowość projektu i mogący ponieść współodpowiedzialność na zasadzie współdziałania (art. 18 k.k.); kierownik budowy i inspektor nadzoru, których zaniechania mogą stanowić pomocnictwo lub współsprawstwo (art. 18 i art. 19 k.k.); oraz wykonawca, który bezpośrednio realizuje roboty budowlane.
Równolegle Kodeks wykroczeń w art. 93 § 1 przewiduje, że kto narusza przepisy Prawa budowlanego w zakresie budownictwa, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny do 5 000 zł. W myśl § 3 tego artykułu, odpowiedzialność wykroczeniową ponoszą także wykonawca i nadzór budowlany, którzy dopuścili się naruszenia – najczęściej w sytuacjach mniejszych prac lub gdy nie występuje zagrożenie dla życia i zdrowia. Postępowanie wykroczeniowe prowadzi organ samorządowy, sporządzając notatkę urzędową, wzywając do usunięcia skutków wykroczenia i nakładając karę pieniężną.
Dodatkowo organ nadzoru budowlanego ma prawo nałożyć obowiązek przywrócenia stanu zgodnego z prawem lub rozbiórki obiektu (art. 50 Prawo budowlane), a nierealizowanie tych decyzji skutkuje grzywną w postępowaniu egzekucyjnym. Aby minimalizować ryzyko sankcji, niezbędne jest: uzyskanie pozwolenia na budowę lub dokonanie prawidłowego zgłoszenia robót przed ich rozpoczęciem, precyzyjne określenie zakresu obowiązków w umowach z projektantem, kierownikiem budowy i wykonawcą, prowadzenie rzetelnej dokumentacji budowy (w tym dziennika budowy) oraz systematyczny nadzór i szkolenia uczestników procesu budowlanego.
MASZ PYTANIA LUB WĄTPLIWOŚCI? ZADZWOŃ LUB ZOSTAW SWÓJ NUMER!
+48 696 097 787
Oferujemy możliwość konsultacji on-line oraz porad prawnych przez internet, dostosowując się do Państwa potrzeb i preferencji.
Skontaktuj się z nami, aby wspólnie dobrać odpowiedni termin porady on-line, dostosowany do Państwa wymagań i wygody.
