W przypadku uszkodzenia infrastruktury podziemnej podczas prac budowlanych odpowiedzialność prawna jest uregulowana przede wszystkim w Kodeksie cywilnym, gdzie kluczową rolę odgrywa artykuł 435 § 1. Przepis ten przewiduje odpowiedzialność na zasadzie ryzyka dla prowadzącego przedsiębiorstwo lub zakład wykorzystujący siły przyrody. Oznacza to, że przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez ruch maszyn lub urządzeń, nawet jeśli nie ponosi winy.
Od tej zasady istnieją jednak wyjątki, które zwalniają z odpowiedzialności w przypadku wystąpienia siły wyższej, wyłącznej winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą podmiot nie odpowiada. Orzecznictwo sądowe wielokrotnie potwierdza tę zasadę. Wykonawcy robót ziemnych czy inwestorzy odpowiadają na zasadzie ryzyka za szkody powstałe w wyniku kolizji z infrastrukturą podziemną, taką jak gazociągi czy kable energetyczne. Przykładowo, w wyroku Sądu Rejonowego Wrocław Fabryczna (sygn. akt XV GC 1710/13) wskazano, że wykonawca ponosi odpowiedzialność za uszkodzenie gazociągu nawet, gdy rzeczywiste położenie rurociągu różni się od dokumentacji, jeśli nie podjął odpowiednich środków ostrożności, takich jak ręczne odkrycie fragmentów instalacji. Istotną decyzją w tym zakresie jest uchwała Sądu Najwyższego z 26 lipca 2017 r. (sygn. III CZP 30/17), która złagodziła sytuację przedsiębiorstw dopuszczających się szkód. Sąd Najwyższy orzekł, że odpowiedzialność nie ciąży na przedsiębiorcy, jeżeli szkoda nastąpiła z wyłącznej winy osoby trzeciej, nawet jeśli ta osoba pozostaje nieznana. Uchwała ta zapobiegała konieczności indywidualizacji sprawcy i tym samym ograniczała nieuzasadnione obciążenia wykonawców. W zakresie uszkodzeń gazociągów orzecznictwo wskazuje na potrzebę wysokiego poziomu staranności.
W innej sprawie (sygn. V GC 615/22) sąd oddalił roszczenia z tytułu uszkodzenia gazociągu, ponieważ przedsiębiorstwo odpowiedzialne za gazociąg nie dopełniło obowiązków informacyjnych i ochronnych, jak np. umieszczenia folii ochronnej na instalacji. Z kolei w przypadku kabli energetycznych, jak w orzeczeniu Sądu Okręgowego w Szczecinie (sygn. VIII Ga 27/17), odpowiedzialność poniósł wykonawca, który nie zawiadomił właściciela sieci o prowadzonych pracach. Warto także podkreślić, że inwestor generalnie jest zwolniony z odpowiedzialności za szkody, jeżeli powierzył wykonanie robót wykwalifikowanemu wykonawcy, który działał z zachowaniem należytej staranności, zgodnie z art. 429 Kodeksu cywilnego. Wyjątkiem jest przypadek, gdy inwestor sam zawinił, na przykład poprzez wadliwy projekt lub niedostateczny nadzór.
Procedury postępowania w sytuacji powstania szkody obejmują natychmiastowe ustalenie sprawcy i spisanie stosownego oświadczenia. W braku zgody na przyjęcie odpowiedzialności należy powiadomić odpowiednie służby, np. Policję, gdyż umyślne lub nieumyślne uszkodzenie infrastruktury telekomunikacyjnej lub gazowej może stanowić przestępstwo na podstawie art. 254a Kodeksu karnego. Ważna jest również skrupulatna dokumentacja szkody, obejmująca protokoły z miejsca zdarzenia, kosztorysy napraw oraz ewentualne straty związane z utraconymi mediami czy karami umownymi od dostawców. Szczególne przepisy, takie jak ustawa o drogach publicznych, wskazują, że w przypadku kolizji z infrastrukturą w pasie drogowym koszty przywrócenia stanu poprzedniego lub dokonania zmian ponosi zarządca drogi, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych przez prawo. Prawo budowlane natomiast nakłada na właścicieli infrastruktury obowiązek jej ujawniania na mapach geodezyjnych zaraz po instalacji. Koszty roszczeń mogą obejmować naprawę infrastruktury, rekompensatę za utracone media, opłaty za przekroczenie mocy czy usługi pogotowia technicznego. Zapobieganie kolizjom wymaga od wykonawców stosowania się do obowiązków, takich jak uzyskanie aktualnych map geodezyjnych, przeprowadzenie próbnych odkrywek czy użycie lokalizatorów instalacji podziemnych. Istotne jest także zawiadomienie właścicieli infrastruktury o planowanych pracach, co minimalizuje ryzyko szkód i sporów.
Standard wyceny szkód infrastrukturalnych został uregulowany w dokumencie Standard V.8 (tj. Zasady określania wartości szkód spowodowanych budową infrastruktury podziemnej i nadziemnej), który precyzyjnie określa zasady ustalania odszkodowań w związku z uszkodzeniami infrastruktury podziemnej podczas prac budowlanych. Podsumowując, odpowiedzialność za szkody w infrastrukturze podziemnej podczas kolizji ponosi przeważnie wykonawca lub przedsiębiorstwo prowadzące roboty, jako podmiot odpowiedzialny na zasadzie ryzyka, z wyjątkiem sytuacji określonych w przepisach i orzecznictwie. Kluczowe jest zachowanie staranności, dokumentacja oraz szybkie i prawidłowe działanie po powstaniu szkody, aby skutecznie dochodzić roszczeń lub bronić się przed bezpodstawnymi zarzutami.
MASZ PYTANIA LUB WĄTPLIWOŚCI? ZADZWOŃ LUB ZOSTAW SWÓJ NUMER!
+48 696 097 787
Oferujemy możliwość konsultacji on-line oraz porad prawnych przez internet, dostosowując się do Państwa potrzeb i preferencji.
Skontaktuj się z nami, aby wspólnie dobrać odpowiedni termin porady on-line, dostosowany do Państwa wymagań i wygody.
